Dünyanın farklı bölgelerinde çatışmaların ve gerilimlerin tırmandığı, krizlerin birbirini beslediği bir dönemde İstanbul, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde kritik bir diplomasi buluşmasına ev sahipliği yapacak. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 formatı ile İngiltere, Almanya ve Fransa’nın da katılımıyla genişleyen R4+E3 formatındaki toplantılarına söz konusu ülkelerin dışişleri bakanları katılacak. Hürriyet gazetesinden Selçuk Böke’nin haberine göre, zirvede son dönem küresel gündemin sıcak başlıklarından Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, ABD-İran gerilimi, İsrail’in saldırıları, Yemen’deki durum ve Rusya-Ukrayna savaşına çözüm arayışlarının yanı sıra ülkeler arasında yeni işbirliği ve koordinasyon imkânları ele alınacak.
BÖLGESEL GERİLİMLER
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Fidan toplantıda, mevcut ihtilafların birbirini besleyerek çatışmaları yeni alanlara taşımasının ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı bir istikrarsızlığa dönüşmesinin önlenmesi gerektiğine dikkat çekecek. Türkiye’nin bu anlayış doğrultusunda bölgesel sahiplenmeyi esas alan işbirliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini vurgulayacak.
İSRAİL’E BASKI ÇAĞRISI
Fidan, İsrail’in Filistin’de devam eden işgalinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumunun ve tüm bölgeye yayılan saldırganlığının Ortadoğu’daki gerilimlerin temel nedenleri olduğunu vurgulayacak. Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek, iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek eylemlerden tüm devletlerin kaçınması gerektiğine dikkat çekecek. İsrail’in yasadışı yerleşimleri genişletme yönündeki adımları ve yasadışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı tutum sergilemesinin ve İsrail’e baskıyı artırmasının önemini gündeme getirecek.
HÜRMÜZ VE BABÜLMENDEP
ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğine işaret edecek olan Fidan, askeri yöntemlerin kalıcı çözüm sunmadığını, aksine bölgedeki kırılganlıkları artırdığını ifade edecek. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak sağlanmasının bölgesel ve küresel istikrar açısından hayati önem taşıdığını kaydedecek.
MEKKE SAVUNMA İTTİFAKI
Fidan, Husilerin Suudi Arabistan’daki sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılarına karşı Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğinin korunmasına yönelik desteğini yineleyecek. Mekke Savunma İttifakı’nın dayanışma ve ortak güvenlik anlayışının önemine dikkat çekecek.
Fidan, Suriye’de istikrar ve refahın güçlendirilmesi doğrultusunda R4 ve E3 ülkelerinin katkılar sunduğunu belirtecek. İsrail’in Suriye’yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğünü belirtecek.
Rusya ile Ukrayna arasında yoğunlaşan çatışmaların bölgesel güvenlik açısından oluşturduğu risklere değinecek olan Fidan, Türkiye’nin kıyıdaş ülke olarak savaşın Karadeniz’e yayılmasının önlenmesi amacıyla çözüm önerilerini taraflara iletmeyi sürdürdüğünü vurgulayacak. Öte yandan toplantıya İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin de katılacağı öğrenildi.
DIŞİŞLERİ BAKANLARI KATILACAK
– İstanbul’daki toplantılara; Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud katılacak.
R4 VE E3 MEKANİZMALARI
– Bölgesel 4’lü (Regional-4) mekanizması (R4) Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu. R4 Dışişleri Bakanları, ilki bu yıl 18 Mart’ta Riyad’da olmak üzere 6 toplantı yaptı. Son toplantı BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül’de New York’ta düzenlendi.
– Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa’dan oluşan E3 (European-3/Avrupa 3’lüsü (E3) mekanizması ise, 2003 yılından bu yana İran’ın nükleer programına ilişkin sürdürülen üçlü diplomatik işbirliği kapsamında ortaya çıktı. Zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.
