Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) Türk Medeni Kanunu’ndaki “süresiz nafaka” uygulamasını iptal etmesinin ardından 13. Yargı Paketi hazırlıklarında beklenmedik bir gelişme meydana geldi. Adalet Bakanlığı ve AK Parti Grubu’nun uzun süre üzerinde çalıştığı, evlilik süresine göre kademeli bir sınır getiren taslak metin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından onaylanmadı.
Erdoğan’ın, sunulan taslağın bir tarafın sorununu çözerken toplumda başka gruplar için yeni mağduriyetler yaratabileceği konusunda uyarıda bulunduğu ve çalışmanın adalet dengesini gözeterek yeniden gözden geçirilmesini talep ettiği bildirildi.
“YAKLAŞAN SEÇİMLER BU KARARDA ETKİLİ OLMUŞ GÖZÜKÜYOR”
Avukat Figen Çalıkuşu, konuya dair açıklamalarda bulundu. Türkiye’de “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi” ‘ne geçildikten sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın TBMM’de kabul edilen yasa tasarılarını veto etmesinin alışıldık bir durum olmadığını belirten Çalıkuşu “Yasanın nüfusun yarısını oluşturan kadınların sosyal statüsüyle doğrudan ilgili olması ve yaklaşan seçimler bu kararda etkili olmuş gözüküyor.” dedi.
“NAFAKA MESELESİ SADECE ‘SÜRE SINIRI KOYALIM MI KOYMAYALIM MI’ TARTIŞMASINA İNDİRGENEMEZ”
Anayasa Mahkemesi’nin yoksulluk nafakasındaki “süresiz olarak” ifadesini iptal etmesinin ardından hazırlanan düzenlemenin, evlilik süresine göre otomatik bir nafaka modeli oluşturma riskini taşıdığını dile getiren Çalıkuşu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu taslağı geri çevirip yeni bir formül istemesinin en azından teknik açıdan doğru olduğunu ifade ederek
“Çünkü nafaka meselesi sadece ‘süre sınırı koyalım mı koymayalım mı’ tartışmasına indirgenemez; her dosyada tarafların yaşı, gelir durumu, çalışma imkânı, evlilik boyunca oluşan ekonomik bağımlılık ve özellikle boşanma sonrası yaşam standardının düşmesi gibi unsurlar birlikte değerlendirilmelidir. Kısacası ihtiyaç duyulan şey popülist bir slogan değil, hem kadınların yoksullaşmasını engelleyen hem de nafakayı otomatik ve sınırsız bir yük haline getirmeyen, hâkime somut olaya göre güçlü takdir alanı bırakan dengeli bir yasal çerçevedir.” ifadelerini kullandı.
“NAFAKA ALACAKLISINI MAĞDUR ETMEYECEK BİR DÜZENLEME OLMALI”
Avukat Rahşan Arya Ulufer, süresiz nafaka taslağının aceleye gelmiş ve düşünülmeden hazırlanmış olduğunu belirterek “Süresiz nafaka, nafaka yükümlüsünü nasıl mağdur ediyorsa, yapılacak düzenleme de nafaka alacaklısını mağdur etmeyecek şekilde olmalıdır.” dedi.
Ulufer “Ömrünü bir evliliğe adamış bir kadına 5 yıl nafaka ödenmesi adaletsiz olduğu gibi 6 aylık bir evlilikten sonra ömür boyu nafaka alınması da adil değildir. Nafaka süresi belirlenirken evlilik süresi, alacaklının yaşı, eğitimi ve çalışma hayatına katılma imkânı gibi kriterler hakim tarafından göz önünde bulundurulmalı ve süre bu şekilde tayin edilmelidir.” değerlendirmesinde bulundu.
TÜRKİYE’DE SÜRESİZ NAFAKA SÜRECİNDE NE OLMUŞTU?
Süresiz nafaka düzenlemesine ilişkin yaşanan önemli hukuki süreçler şöyle gelişti:
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihinde Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasına ilişkin “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Bunun üzerine Yüksek Mahkeme’nin 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan kararı gereği hukuki boşluk oluşmaması adına uygulama 9 ay ertelendi. Bu kapsamda TBMM’nin yeni yasal düzenlemeyi 30 Haziran 2027 tarihine kadar tamamlaması gerekiyor.
AYM kararı nafakanın tamamen kaldırıldığı anlamına gelmemektedir. Geçmişte kesinleşmiş olan nafaka kararları geçerliliğini korurken çocuklar için verilen iştirak nafakası ise bu iptal sürecinden tamamen bağımsız tutulmaktadır.
ERDOĞAN’IN İTİRAZ ETTİĞİ İLK MODELDE NE VARDI?
Cumhurbaşkanlığı’na sunulan ve askıya alınan ilk taslakta evlilik süresi odaklı kademeli bir model öngörülüyordu:
EVLİLİK SÜRESİNE GÖRE SINIR
Evliliklerin 10 yıla kadar olanlarında en fazla 5 yıl, 10 yılı aşan birlikteliklerde ise toplam evlilik süresinin yarısı kadar nafaka ödenmesi planlanıyordu.
5 YIL ASGARİ ALT SINIR
Evlilik en az 6 ay veya 1 yıl sürmüş olsa bile kadına en az 5 yıl nafaka ödenmesi şartı getiriliyordu.
Boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen süre dikkate alınarak tarafların mali durumuna göre aile mahkemesi hâkimine takdir yetkisi tanınacaktı.
Ayrıca AK Parti kurmayları arasında mevcut taslağın bu haliyle yasalaşması durumunda kamuoyunda ciddi tepkiler doğurabileceğine dair farklı görüşlerin bulunduğu aktarıldı.
MASADAKİ YENİ SENARYOLAR: SÜRESİZ NAFAKA TAMAMEN KALKMAYABİLİR
Erdoğan’ın talimatının ardından iktidar yetkilileri; tarafların yaşı, ekonomik durumu ve sosyal güvencelerini esas alan yeni alternatifler üzerinde çalışmaya başladı.
SÜRESİZ NAFAKADA YENİ FORMÜLLER
Süresiz nafakalara dair ortaya çıkan yeni modeller şu şekildedir;
- Anlaşmalı boşanmalarda tarafların gelirleri ve maddi imkânlarının eşit olduğu durumlarda süresiz nafakanın tamamen kaldırılması önerilmektedir.
- Eşler arasında belirgin bir gelir farkı varsa nafakanın süreli mi yoksa süresiz mi devam edeceğine hâkim karar verecektir.
- Süresiz nafakanın tamamen mevzuattan çıkarılması fikrinden vazgeçilerek somut olayın koşullarına uygun esnek kişiselleştirilmiş bir model benimsenebilir.
Adalet Bakanlığı ve AK Parti Grubu’nun revize edeceği yeni yasa teklifinin önümüzdeki haftalarda netleşerek TBMM gündemine gelmesi bekleniyor.
EKOLOJIK BAĞIMLILIK VE İSTİHDAM SORUNU
Öte yandan Türkiye’de kadın istihdam oranı erkeklere kıyasla oldukça düşüktür. Evlilik döneminde çalışmamış olup kariyerini ailevi sorumluluklara adamış kadınların boşandıktan sonra iş bulmaları ve bağımsızlıklarını sağlamaları oldukça zordur. Nafakanın kesilmesi bu kadınları ciddi bir yoksulluk riskiyle karşı karşıya bırakabilir.
Belirli bir yaş üstündeki veya mesleği olmayan kadınlar için boşanma sonrası geçimlerini sağlayabilecekleri sosyal güvence mekanizmaları (devlet yardımı vb.) tam olarak oluşturulmadan nafağın sınırlandırılması kadınları ekonomik şiddete maruz bırakabilir.
Kadının ev içindeki emeği (yemek yapma, temizlik yapma çocuk bakımı) genellikle maddi değer görmemektedir. Süresiz nafakanın tamamen kaldırılması kadının yıllarca verdiği bu emeğin boşanmanın ardından hiçe sayılmasına yol açabilir.
Hukukçular kadınların mağduriyetlerini önlemek amacıyla orta yol çözümleri bulunması gerektiğini vurgulamaktadırlar.
